 |
|
 |
|
Encyklopedia Nowej Zelandii
o historii Polaków w tym
kraju (ciekawy link po
angielsku) -
Te Ara |
|
|
|
Okres
przed Drugą Wojną Światową |
|
|
Historia Polaków w Nowej
Zelandii sięga wstecz aż do
roku 1772, kiedy to kapitan
James Cook odbył swoją drugą
wyprawę do Nowej Zelandii na
statku HMS Resolution, w
której towarzyszyło mu dwóch
polskich botaników Jan
Rajnold Foster i jego syn
Jan Jerzy Adam Foster.
Rodzina Fosterów pochodziła
ze Szkocji. Wyemigrowała w
roku 1642 do Polski i
osiedliła się w Tczewie,
gdzie obaj JR Foster i jego
syn się urodzili. Następnym
Polakiem, który postawił
swoją stopę na ziemi
nowozelandzkiej był Edmund
Strzelecki. Spędził on 3
miesiące w Hokianga
i w Bay of Islands zanim
wybrał się do Australii,
gdzie zdobył najwyższą górę
w tym kraju i nazwał ją Górą
Kościuszki. W 1872 roku
niemiecki statek "Friedburg"
przybył do Christchurch z
pierwszymi polskimi
osadnikami na pokładzie.
Liczba Polaków którzy
osiedlili się w Nowej
Zelandii w XIX i XX wieku
jest nieznana.
Przez 123 lata, pomiędzy
rokiem 1795 i 1918 Polska
zniknęła z mapy świata,
podzielona pomiędzy Rosję,
Prusy i Austrię. Dlatego
Polacy przybywający w tym
czasie do Nowej Zelandii
bardzo rzadko byli uznawani
za Polaków. Zazwyczaj byli
klasyfikowani w oficjalnych
zapisach jako Niemcy,
Rosjanie lub Austriacy,
czasami jako Prusacy i tylko
bardzo rzadko jako niemieccy
Polacy albo rosyjscy Polacy.
W roku 1921 odbył się w
Nowej Zelandii spis
ludności, w którym 1620 osób
stwierdziło, ze Polska była
krajem urodzenia ich ojca. W
latach 1921-1945 650-ciu
obywateli polskich, głównie
polskich Żydów, osiedliło
się w Nowej Zelandii. |
|
|
|
Obóz w
Pahiatua 1944-1947 |
|
|
W roku 1944, 837 polskich
uchodźców, w tym 734 dzieci,
przybyło do Nowej Zelandii z
Persji na amerykańskim
statku wojennym -General
Randall-. Były to
w większości polskie sieroty
z Rosji, które utraciły
swoich rodziców po ich
deportacji do rosyjskich
więzień i obozów pracy.
Dzieci te były zaproszone
przez rząd nowozelandzki z
zamiarem odwiezienia ich do
Polski po wojnie. W małym
miasteczku Pahiatua, na
północnej wyspie Nowej
Zelandii, utworzony został
specjalnie dla nich obóz,
gdzie dzieci te uczęszczały
do polskiej szkoły, uczone
po polsku przez siostry
zakonne, które przybyły
razem z nimi z Persji. Kiedy
jednak
w roku 1945 Polska została
włączona do obozu
sowieckiego, rząd
nowozelandzki dał dzieciom i
dorosłym do wyboru
pozostanie w Nowej Zelandii
lub powrót do Polski. Z 837
uchodźców jedynie 45 osób
dorosłych i dzieci
postanowiło powrócić do
Polski. Obóz został
ostatecznie rozwiązany w
roku 1947 a dzieci zostały
rozesłane do rożnych części
Nowej Zelandii. |
|
|
|
Okres
po II Wojnie Światowej |
|
|
Po II Wojnie Światowej do
dzieci dołączyło się 500
członków ich rodzin, którzy
w tym czasie byli poza
Polska. W latach 1949-1952
około 850 wysiedleńców
polskich osiedliło się w
Nowej Zelandii. Byli to
ludzie rozproszeni po całej
Europie w obozach
koncentracyjnych i obozach
pracy w Niemczech, Austrii,
Grecji, Francji
i we Włoszech. W latach
1946-1980 następnych 1114
osób wyemigrowało z Polski
do Nowej Zelandii. |
|
|
|
Emigracja Po-Solidarnościowa |
|
|
Systematyczny napływ
polskich osiedleńców do
Nowej Zelandii zakończył się
w roku 1980 wraz z
narodzeniem się ruchu
Solidarności w Polsce.
Polityczne
i ekonomiczne trudności w
Polsce spowodowały napływ
ponad 10,000 polskich
uchodźców do Austrii.
Stanowili oni znaczny ciężar
dla gospodarki austriackiej.
Austria zwróciła się o
międzynarodową pomoc do
Organizacji Narodów
Zjednoczonych. W roku 1981
rząd nowozelandzki udzielił
specjalnego pozwolenia na
przyjęcie trzech
100-osobowych grup Polaków z
austriackiego obozu
uchodźców do Nowej Zelandii.
Tym sposobem 297 Polaków
przybyło do Nowej Zelandii
pomiędzy rokiem 1981 a 1983. |
|
|
|
W sumie w ciągu XIX i XX
wieku około 6000 Polaków
zadomowiło się w Nowej
Zelandii. |
|
|
|
Polacy
w Christchurch |
|
|
|
Niemiecki statek -Friedburg-,
który przybił do portu w
Lyttleton w roku 1872 miał
na pokładzie 92 Polaków.
Byli to pierwsi znani polscy
osadnicy w Christchurch.
Większość z nich osiedliła
się w Marshlands, gdzie
zapoczątkowali intratne
ogrodnictwa i sady. Były
wśród nich nazwiska
niezaprzeczalnie polskie,
takie jak Bielawski,
Czarnecki, Blumski,
Borkowski, Jabłonski,
Jaroszewski, Grochowski,
Kotłowski, Kurek, Piekarski,
Szymański, Wiśniewski,
Żułkowski. |
|
|
|
Następna większa grupa
Polaków, jaka osiedliła się
w Christchurch to około 20
polskich dzieci z Pahiatua,
które rozesłane zostały w
różne zakątki Nowej Zelandii
po rozwiązaniu obozu w
Pahiatua. Z grupy
po-solidarnosciowej 16 osób
osiedliło się w
Christchurch. Później
powolny napływ Polaków do
Christchurch był zasilany
przez marynarzy schodzących
ze statków, osoby
przybywające na zaproszenie
członków rodziny
mieszkających w
Christchurch, lub ludzi
przybywających jako turyści
i decydujących się pozostać
w Nowej Zelandii na stałe.
Obecnie w Christ
-
church żyje około 120
Polaków pierwszego
pokolenia. Nie wiadomo ilu
potomków wcześniejszych
polskich osadników żyje
jeszcze ciągle w
Christchurch. |
|
|
|
Powyższe informacje
zaczerpnięte zostały z
książki History of the
Polish settlers in New
Zealand napisanej przez J.W.
Pobog-Jaworowskiego, wydanej
przez CHZ -Ars Polona- w
Warszawie w roku 1990. |
|
|
|
Stowarzyszenie Polaków w
Christchurch |
|
|
|
Polacy żyjący w Christchurch
zawsze byli w bliskich
stosunkach między sobą.
Przez wiele lat po Drugiej
Wojnie Światowej do 1990
roku istniało nieformalne
polskie stowarzyszenie
kierowane przez Panią Lidię
Janiec i Pana Józefa
Kubiaka. Stowarzyszenie
zajmowało się w tym czasie
organizowaniem: |
|
|
Spotkań i zabaw |
|
|
|
Pomocą nowoprzybyłym w
znalezieniu pracy,
mieszkania, itp. |
|
|
|
|
Goszczeniem sportowców z
Polski |
|
|
|
|
|
Sponsorowanie polskich
uchodźców z grupy
po-Solidarnosciowej
przybywających do Nowej
Zelandii z Austrii. |
|
|
|
|
|
Zapraszaniem polskich
artystów na występy w
Christchurch |
|
|
|
|
|
Wizyt polskich księży kilka
razy do roku |
|
|
|
W lipcu 2001 roku
Stowarzyszenie Polaków w
Christchurch zostało
oficjalnie zarejestrowane w
Nowej Zelandii jako
organizacja społeczna. |
